Bloemen- en boekentips

In Japan heeft elke maand zijn eigen bloem met een specifieke symbolische betekenis.
Al eeuwenlang wordt in traditionele schikkingen de bloem van de maand toegepast.
Zij is altijd een inspiratiebron geweest voor dichters en schilders.

Januari – Den
De naalden van de den blijven altijd groen en symboliseren een lang leven, voorspoed en welvaart.

Februari – Pruimenbloesem
De pruimenbloesem kondigt als eerste de lente aan en bloeit zelfs al wanneer er nog sneeuw ligt. Daardoor symboliseert zij de volharding onder ongunstige omstandigheden en is zij, mede door haar schoonheid, het symbool van Japanse vrouwelijkheid. De bloemen worden erg gewaardeerd om hun geur. In Japanse tuinen is de bloesem van de pruimenboom zeer geliefd. De oude takken zijn vaak grillig van vorm en bedekt met mos, waardoor ze voor ikebana zeer geschikt zijn.

Het is niet de pruimenboom zoals men die in het westen kent. De vruchten zijn zuur en worden niet gegeten. Het hout wordt gebruikt voor het maken van meubels.

Maart – Perzikbloesem
De perzikbloesem wordt beschouwd als vrede brengend, symboliseert vrouwelijke deugden als zachtheid en vriendelijkheid en brengt geluk in het huwelijk. Deze bloesem wordt verwerkt in de schikkingen van de meisjesdag op de 3e dag van de 3e maand.

April – Kersenbloesem
Kersenbloesem is het symbool van perfectie. Er zijn geen bloemen in Japan die zo worden bewonderd als de kersenbloesem. Door de eeuwen heen is ze onderwerp geweest van duizenden gedichten.

De kersenbloesemtijd is een gelukkige tijd en dit wordt in het hele land gevierd met feesten en optochten.Deze traditie gaat terug tot de 9eeuw. De takken worden in ikebana nooit gebruikt voor feestelijke gebeurtenissen omdat de bloem gauw verwelkt en dat staat voor een plotselinge dood! Deze bomen dragen geen vruchten, maar de bloesem wordt wel gebruikt voor het zetten van thee. Het hout is erg hard, fijn generfd en is prachtig meubelhout.

Mei – Pioenroos
De pioenroos is het symbool van voorspoed en welvaart en wordt veel gebruikt in traditionele schikkingen. Deze bloem komt oorspronkelijk uit China en is ook daar erg geliefd.

Juni – Iris
De iris symboliseert zuiverheid, onschuld en kuisheid, maar ook mannelijkheid, oprechtheid en dapperheid. Het speervormige blad geeft de suggestie van een zwaard. De iris wordt gebruikt in de schikkingen voor de jongensfeesten op de 5dag van de 5e maand.
In het oude feodale Japan was het dragen van een zwaard het privilege van de Samurai, die een hogere kaste vertegenwoordigde dan de boeren en kooplieden.
In Japan worden veel soorten irissen gekweekt en zijn bloeiende irisvelden schitterend om te zien.

Juli – Akkerwinde
De Japanners zijn waarschijnlijk de enigen die met deze bloem schikken. Met speciale zorg zijn steeds grotere en mooiere soorten gekweekt in verschillende kleuren.
Akkerwinde wordt vaak gebruikt voor hangende arrangementen.

Augustus – Lotus
De lotus is het symbool van zuiverheid en nobelheid.
Vroeger werden speciale ‘vroeg-opstaan-feesten’ gehouden om deze bloem te bewonderen, die opengaat vlak voordat het licht wordt en sluit als de zon ondergaat. Een schikking met deze bloem is erg moeilijk te maken. In een traditionele lotusschikking worden de verschillende stadia van ons bestaan tot uitdrukking gebracht door gebruik te maken van: de gesloten knop, de half open bloem, de open bloem en de zaaddoos, die overblijft als de bloem is uitgebloeid.

September – De ‘zeven grassen van het najaar’
Pampasgras
Pijlkruid (Saittaria)
Patrina (lijkt op dille)
Leverkruid (Eupatorium)
Vossenstaart (Alopecurus)
Anjertje (Dianthus)
Grasklokje (Campanula)

De grassen symboliseren de komst van de herfst. Zij geven een speciale kleur aan de schikking. In feite kan men voor een herfstschikking elk soort wild gras gebruiken.

Oktober – Chrysant
De chrysant symboliseert niet alleen de herfst maar ook rijpheid, waardigheid en onsterfelijkheid.
De chrysant werd meer dan 1000 jaar geleden vanuit China naar Japan gebracht. De Japanner heeft door de eeuwen heen de chrysant gecultiveerd tot een zeer grote verscheidenheid in soorten en vormen. De zestienbladige chrysant is het embleem van de keizerlijke familie.

November – Esdoorn (Acer)
De esdoorn is in november op zijn mooist en vertoont in het blad alle kleuren van de herfst. Een prachtige herfstschikking kan worden gemaakt uit een combinatie van esdoorn en chrysanten.

December – Camellia
De (witte) camellia symboliseert de ideale liefde.
Hoewel deze bloem wordt bewonderd om haar intense schoonheid en zeer geliefd is in Japan, vermijdt men haar te gebruiken bij feestelijke gelegenheden omdat de bloem vaak vrij plotseling afvalt en daarmee een vroege dood suggereert.

Januari
Amaryllis
Anemone
Chamelaucium (wasbloem)
Forsythia (chinees klokje)
Hippeastrum (Amaryllis)
Hyacinthus
Narcissus
Nerine
Protea
Prunus (sierkers)
Ranunculus (ranonkel)
Tulipa
Syringa (sering)
Viburnum (sneeuwbal)
Februari
Amaryllis
Anemone
Chamelaucium (wasbloem)
Forsythia (chinees klokje)
Hippeastrum (Amaryllis)
Hyacinthus
Narcissus
Nerine
Protea
Prunus (sierkers)
Ranunculus (ranonkel)
Tulipa
Syringa (sering)
Viburnum (sneeuwbal)
Maart
Amaryllis
Anemone
Camellia
Forsythia (chinees klokje)
Hyacinthus
Narcissus
Nerine
Protea
Prunus (sierkers)
Ranunculus (ranonkel)
Tulipa
Syringa (sering)
Viburnum (sneeuwbal)
April
Anemone
Allium (sierui)
Achillea (duizendblad)
Campanula (klokje)
Celosia
Delphinium (ridderspoor)
Dianthus (duizendschoon)
Forsythia
Ixia
Matthiola (violier)
Paeonia (pioenroos)
Ranunculus (ranonkel)
Mei
Anemone
Anthriscus (fluitenkruid)
Allium (sierui)
Achillea (duizendblad)
Campanula (klokje)
Celosia
Delphinium (ridderspoor)
Dianthus (duizendschoon)
Eremurus (naald v.Cleopatra)
Gladiolus
Ixia
Matthiola (violier)
Paeonia (pioenroos)
Ranunculus (ranonkel)
Juni
Anemone
Anthriscus (fluitenkruid)
Allium (sierui)
Achillea (duizendblad)
Campanula (klokje)
Celosia
Delphinium (ridderspoor)
Dianthus (duizendschoon)
Eremurus (naald v.Cleopatra)
Gladiolus
Gypsophila (gipskruid)
Ixia
Lonicera (kamperfoelie)
Matthiola (violier)
Paeonia (pioenroos)
Ranunculus (ranonkel)
Rumex (zuring)
Stephanandra (kransspirea)
Juli
Allium (sierui)
Alcaea (stokroos)
Achillea (duizendblad)
Antirrhinum (leeuwenbek)
Astilbe (spirea)
Crocosmia (montbretia)
Dahlia
Delphinium (ridderspoor)
Eremurus (naald v.Cleopatra)
Fallopia (bruidssluier)
Gladiolus (gladiool)
Gloriosa
Gypsophila (gipskruid)
Helianthus (zonnebloem)
Hydrangea
Liatris (kattestaart)
Lonicera (kamperfoelie)
Malcolmia (zeeviolieren)
Nerine
Papaver (klaproos)
Rumex (zuring)
Solidago (guldenroede)
Stephanandra (kransspirea)
Augustus
Aconitum (monnikskap)
Alcaea (stokroos)
Agapanthus(Afrikaanse lelie)
Antirrhinum (leeuwenbek)
Astilbe (spirea)
Crocosmia (montbretia)
Dahlia
Delphinium (ridderspoor))
Fallopia (bruidssluier)
Gladiolus (gladiool)
Gloriosa
Gypsophila (gipskruid)
Helianthus (zonnebloem)
Hydrangea
Liatris (kattestaart)
Malcolmia (zeeviolieren)
Nerine
Papaver (klaproos)
Solidago (guldenroede)
September
Aconitum (monnikskap)
Alcaea (stokroos)
Agapanthus (Afrikaanse lelie)
Antirrhinum (leeuwenbek)
Astilbe (spirea)
Crocosmia (montbretia)
Dahlia
Delphinium(ridderspoor)
Fallopia (bruidssluier))
Gladiolus (gladiool)
Gloriosa
Helianthus (zonnebloem)
Hydrangea
Liatris (kattestaart)
Malcolmia (zeeviolieren)
Nerine
Papaver (klaproos)
Solidago (guldenroede)
Oktober
Anemone
Amaranthus (kattestaart)
Antirrhinum (leeuwebek)
Celosia
Dahlia
Euphorbia (wolfsmelk)
Fallopia (bruidssluier)
Helianthus (zonnebloem)
Hippeastrum (Amaryllis)
Nerine
Protea
November
Anemone
Amaranthus (kattestaart)
Chamelaucium (wasbloem)
Euphorbia (wolfsmelk)
Hippeastrum (Amaryllis)
Nerine
Protea
Ranunculus (ranonkel)
December
Amaranthus (kattestaart)
Chamelaucium (wasbloem)
Euphorbia (wolfsmelk)
Hippeastrum (Amaryllis)
Nerine
Protea
Ranunculus (ranonkel)

Anthurium
Arachniodes
Asparagus
Aspedistrablad
Buxus
Conifeer
Cytisus scoparius (brem)
Equisetum
Eucalyptus
Euonymus
Fatsia
Gaultheria
Hedera (klimop)
HostaHypericum
Laurier
Monstera
Nelumbo
Nephrolepis
Panicum
Pennisetum
Philodendron
Pinus
Pistacia
Ruscus
Strelitzia
Thuja
Weigelia

Deze bloemen zijn gecultiveerd of exotisch. Het gebruik van deze bloemen past niet altijd bij de tijd van het jaar. Men zal kritisch moeten zijn bij het gebruik er van.

Alstroemeria (incalelie)
Ammi (dille)
Anigozanthos (kangeroepootjes)
Anthurium (flamingobloem)
Asclepias (zijdeplant)
Aster
Bouvardia
Craspedia
Chrysanthemum (chrysant)
Cymbidium (orchidee)
Dianthus (anjer)
Eucharis
Eustoma (Lisianthus)
Eryngium (zilverdistel)
Freesia
Gerbera
Gloriosa (klimmende lelie)
Gypsophila (gipskruid)
Heliconia
Iris
Leucospermum
Lilium (lelie)
Limonium (statice) (lamsoor)
Moluccella (klokken van Ierland)
Ornithogalum (zuidewindlelie, vogelmelk)
Phalaenopsis (vlinderorchidee)
Phlox (vlambloem)
Rosa (roos)
Solidago (guldenroede)
Strelitzia (paradijsvogelbloem)
Tanacetum (boerenwormkruid)
Trachelium (halskruid)
Veronica
Zantedeschia (calla)

Terug naar Japan

Anne Sey, japanoloog, is vele malen in Japan geweest. En toch, de eerste ontdekkingen door westerlingen van dit eilandenrijk meer dan vier eeuwen geleden – niet meer in te halen. Hopeloos te laat. Dat gevoel blijft knagen. Alsnog wil zij een voet tussen de deur van de tijd krijgen. Met de frisse blik van een ontdekkingsreiziger ervaren hoe dicht zij bij haar geliefde Japan kan komen. Het oude Japan, toen daar de eerste westerlingen aan wal stapten. Terug naar dat Japan.

Deze keer maakt zij de reis op de fiets, een bijna duizend kilometer lange tocht. Zij slaat haar tent op in een tempel, logeert in een kerk, slaapt achter een grafheuvel en ervaart dat wabi sabi verzoening is met imperfectie. Zij komt terecht in een nuffig huwelijkspaleis, wordt uitgezwaaid door ontelbare inktvissen, slaat op de grote bronzen bel van een kasteel en beleeft de oneindige pijn van de boeddhistische hel en de levensverlengende krachten van bronwater. Kortom, een avontuurlijke reis door het Japan van nu, dat eigenlijk niet zoveel anders is dan het oude. Japan – nog steeds het meest interessante land van de wereld.

Japan

Cees Nooteboom
Wat ooit begon met een boek over pelgrimstochten in Japan werd voor Cees Nooteboom gaandeweg een diepe fascinatie. Met zijn vermogen om de fijnere nuances van het land te begrijpen richt hij een persoonlijk monument op voor de kunst, de landschappen en inwoners. Japan is een onderdompeling in de schoonheid van nieuwe ontdekkingen en de onvermijdelijke vragen die hierdoor over het eigen bestaan worden opgeroepen.

Verkrijgbaar o.a. bij Bol.com – € 19,99

Poetical Ikebana
De combinatie van Ikebana en haiku resulteert in een meer dan geslaagd huwelijk. De overeenkomst tussen de twee kunsten gaat dan ook veel verder dan hun gemeenschappelijke Japanse ontstaansgrond. De verleidelijke eenvoud van de haiku, haar spaarzaam woordgebruik en subtiliteit, haar stiltes en haar diepe gronden, haar ritmes en seizoenen… het zijn maar enkele van de kenmerken die haiku met Ikebana deelt.
Zowel ikebana als haiku raken een gevoelige snaar. Ze hebben de kracht om emoties te evoceren met materiaal waarvan het overbodige zorgvuldig werd weggesnoeid om de essentie te reveleren. Beide kunsten slagen erin om onze blik even vast te houden, ons dagelijks ritme tijdelijk te vertragen en nodigen ons uit om meer te zien dan wat de zichtbare wereld te bieden heeft.
Onder leiding van Hedwig Aerts selecteerden leden van het poëziecentrum Gent hun persoonlijke favorieten uit de rijke collectie historische haiku. Naast dit werk van de grootmeesters, creëerden ze speciaal voor deze uitgave ook nieuw poëtisch werk. Het kruim van de internationale ikebanawereld interpreteerde de haiku wat resulteert in een verrassende en gevarieerde collectie die zowel door bloemsierkunstenaars als liefhebbers van de poëzie zal gesmaakt worden.

Auteur: Misc.
Fotograaf: Misc.
Formaat: 29 x 24 cm
Pagina’s: 208
ISBN: 978-90-5856-519-8
Prijs: € 59,90
Uitgeverij: Stichting Kunstboek, www.stichtingkunstboek.com

Tokyo Flowers

Trouw aan hun drie basisprincipes – schoonheid, puurheid en kwaliteit – bracht het Japanese YouKaEn van een relatief klein, onbekend bedrijf tot één van de belangrijke spelers op het vlak van inventief en creatief floraal werk. Zonder twijfel ligt schoonheid verborgen in elke bloem, maar het is de taak van de ontwerper om die inherente schoonheid te overstijgen en een object te maken dat het beste van natuur en verbeelding verenigt; een creatie die puur, verfijnd en gracieus is. Yuji Kobayashi (°1963), hoofdontwerper en executive manager van YouKaEn, heeft geen woorden nodig om deze visie in de praktijk om te zetten. Zijn werk spreekt voor zich. Een foutloze techniek en de keuze voor alleen de beste materialen, resulteert in bloemsierkunst die flirt met de perfectie. Zijn composities verenigd in deze publicatie munten uit in symmetrie. Vierkante, ronde, driehoekige en cylindrische creaties worden zorgvuldig uitgedacht en op papier geschetst vooraleer ze in plantaardig materiaal worden omgezet. Treed binnen in de geest van deze uitzonderlijke artiest en sta versteld.

Auteur: Yuji Kobayashi
Fotograaf: Tetsuzo Fujita
Formaat: 28 x 28 cm
Pagina’s: 144
ISBN: 978-90-5856-392-7
Prijs: € 49,95
Uitgeverij: Stichting Kunstboek, www.stichtingkunstboek.com

Exploring Ikebana

Het woord Ikebana doet bij velen een belletje rinkelen, maar het zijn enkelingen die de vinger kunnen leggen op de essentie van de kunst. Exploring Ikebana heeft de ambitie om hierin verandering te brengen. Het boek is niet alleen een uitgebreide inleiding in de kunst, maar wil deze eeuwenoude vorm van Japans bloemschikken waarin niet zelden (soms overdreven) filosofische ideeën geprojecteerd worden, voor een deel ook demystificeren. Deze no-nonsense, maar steeds respectvolle benadering toont dat Ikebana schikkingen voor iedereen haalbaar zijn.

Na een inleidend hoofdstuk over materialen, scholen, technieken, do’s en don’ts, kleuren, schema’s en zichthoeken, biedt dit boek een plejade aan schikkingen in zowel traditionele als moderne stijlen, gemaakt met natuurlijke of eigentijdse materialen. Ieder arrangement is geïllustreerd met gedetailleerde stap-voor-stap foto’s, waardoor het zelfs voor de absolute beginner gemakkelijk wordt om snel tot een correct en esthetisch resultaat te komen. En laat dat genieten van de vluchtige schoonheid van bloemen nu net één van de essenties van Ikebana zijn.

Auteur: Ilse Beunen
Fotograaf: Ben Huybrechts
Formaat: 28 x 21,5cm
Pagina’s: 112
Afwerking: Softcover
Taal: Engels
ISBN: 978-90-5856-504-4
Prijs: € 24,90
Uitgeverij: Stichting Kunstboek, www.stichtingkunstboek.com

Japanse woordenlijst: algemene woorden en woorden die men op de website tegenkomt (de nummers achter de woorden verwijzen naar de website pagina van de fotogalerij).

Ikebana het weer tot leven brengen van afgesneden bloemen
Iemoto het hoofd van een Ikebanaschool
Tokonoma speciale nis in een kamer waarin een kunstvoorwerp of een ikebana schikking staat met aan de wand een kakemono
Kakemono Japanse wandversiering – schilderij op een scroll (rol papier)
Chabana schikking bij een theeceremonie
Dai (nrs. 13, 27) houten plank voor onder een schikking
Haiku (nrs. 1, 11) Japanse dichtvorm bestaande uit 3 versregels 5-7-5 (eerste regel 5 woorden, 2e regel 7 woorden en 3e regel 5 woorden)
Moribana schikking in een lage bak
Shippo speciale ijzeren takkenhouder voor moribana
Kenzan loden prikker om bloemen, takken en bladeren in te steken
Kubari (nr. 16) steuntakjes in de opening van vaas om takken te schikken
Nageire schikking in een hoge vaas
Morimono (nrs. 2, 28) schikking van fruit en/of groente en bloemen
Sumi-e (nr. 24) Japanse schildering in de geest van Zen
Origami (nr. 28) Japans papier vouwkunst
Samurai (nr. 28) Japanse feodale krijgsheren, 12e-19e eeuw
Sushi (nr. 28) Japans hapje van rijst met vlees, vis of groente
Mitsumata takken (nr. 2) takken waarbij de vertakking telkens per 3 takken gaat
Ikenobo schikkingen
Futa kabu ike (nr. 1) schikking die uit 2 delen bestaat
Shoka  Shimputai (nrs. 3, 14, 26) moderne versie van klassieke Shoka, 3 materialen, uit 1 punt van de vaas komend
Rikka Shimputai (nr. 4) modernste versie van klassieke Rikka, uit 1 stam komend uit  centrum van de vaas
Jiyuka (nrs. 6, 7, 12, 19, 28) driedimensionale schikking (vrije stijl)
Isshu-ike (nr. 8) schikking met 1 materiaal, de lijnen worden achter elkaar geschikt, vanuit 1 punt komend met vaste afbuigingen vanuit de centrale lijn
Shoka-Maze-Ike (nr. 10) klassiek Shoka van 2 of 3 soorten grassen/bloemen
Rikka (nr. 16) klassieke schikking, vanuit 1 centraal punt uit midden van de vaas in ronde bundel geschikt, met afbuigingen op vaste punten van de centrale lijn
Shoka nisshu ike (nrs. 23, 27) klassieke Shoka met 2 materialen vaak takken met bloemen, soms 2 soorten bloemen
Shoka Ni-Hõ Shomen (nr.31) klassieke Shoka waarbij de voorste hoofdlijn (tai) 2x wordt geschikt i.p.v. 1x

Ichiyo schikkingen

Komi                                                                      Een V-vormige fixatie gemaakt van een dik stuk tak